Intro: Evangelisch Christen, Christen of ...?

Evangelisch christen, christen of …?

© Jos Vanhee, december 2012

Tijdens de laatste 10 jaar hebben veel vrienden mij gevraagd waarom ik bepaalde dingen beweer die dikwijls regelrecht indruisen tegen de klassieke geloofsvisie van evangelische christenen. Het is zeker waar dat heel veel evangelische thema’s voor mij helemaal niet meer kunnen, want ik heb ze gewikt en gewogen, en heb ze te licht bevonden. Hoe dat voor mij is gegaan, en over welke thema’s het wel gaat, probeer ik hier eens uit te leggen. Bij dit alles probeer ik niet in de eerste plaats alle argumenten aan te halen, maar vooral de context te tonen die mij ertoe heeft aangezet van mening te veranderen.   

Eerst en vooral wil ik benadrukken dat ik het erg jammer zou vinden als mijn uitleg bepaalde relaties op het spel zou zetten.   Ongetwijfeld zullen veel die dit lezen met mij niet akkoord gaan, en zal zelfs veel van dit alles nogal hoge emoties doen oplaaien.  Het is mijn verhaal waar ik mijn geloof probeer aan te passen aan de realiteit die ik tijdens de laatste twintig jaar heb gezien, en het is dus een verhaal dat zeker niet af is.   Ik hoop dat de  oneenheid over sommige thema’s het wederzijds respect, en de relatie, niet zal verstoren.  Veel  van deze dingen zijn nu eenmaal hete hangijzers.  Ik probeer op een structurele manier door de thema's te wandelen, en sta echt volledig open voor kritiek en uw mening, zolang we het beleefd kunnen houden.

Een geloofswandel is een ontdekkingstocht.  Iedereen probeert de wereld rondom zich, en zichzelf, uit te leggen en op zo`n manier een `wereldbeeld`voor zichzelf te schetsen.  Meestal krijgen we dat ingelepeld door een combinatie van onze familie en onze leraars, soms ook door de kerk. Zolang we de meeste tijd van ons leven in dezelfde buurt blijven wonen en ons omringen met dezelfde mensen, luisteren naar dezelfde opinies, is het onwaarschijnlijk dat ons wereldbeeld door elkaar wordt geschud.   Zodra je echter voor een behoorlijke tijd buiten die beschermde sfeer komt, lijken de aloude antwoorden niet meer te passen, en moet je je wereldbeeld of gaan aanpassen, of door een koppige struisvogelpolitiek vasthouden aan je aloude geloof.  Wonen in een ander land, je onderdompelen in een andere taal en cultuur, een doorgedreven academische studie, een ontmoeting met mensen die een volledig andere kijk hebben op het leven: het zijn alle factoren die een aardbeving kunnen veroorzaken in ons leven.   

Maar voor dit alles is er natuurlijk de eerste voorwaarde, namelijk dat je open moet staan en geinteresseerd moet zijn in andere visies.  Zonder een zekere openheid, en ook zonder een zekere moed omdat je die ontdekkingstocht waarschijnlijk niet zonder kleerscheuren zal doorstaan, blijf je zeker veilig thuis.   Daarom ook: als je echt bang bent om je geloof in vraag te stellen, stop je best nu met lezen.  

Ik heb het voorrecht gehad om zowel door studie als door verschillende talen en culturen geconfronteerd te worden met radikaal andere visies op het leven.  Geboren in West-Vlaanderen, gewoond in Belgie, Canada, Wit-Rusland en Rusland, en in ieder land ten minste drie jaar; in de meeste meer dan vijf jaar.  In elk van die landen heb ik christenen ontmoet, binnen zowel evangelische als andere kerken.  In elk land heb ik ook niet-christenen ontmoet, en ook hun visie op de wereld gehoord.  Binnen dit alles was het erg belangrijk dat zowel ik, als ook mijn echtgenote Carmen, sociaal ingesteld zijn en dat we het als fairplay beschouwen om de opinies van de ander ook ernstig te nemen en niet zomaar te veronderstellen dat wijzelf het bij het rechte eind hebben.  Het hoofd in het zand steken, zoals we bij veel zendelingen of expatriates hebben gezien, kan voor ons niet - het is te benauwend.  Het alternatief was natuurlijk moeilijker, want we moesten dikwijls onze eigen visie aanpassen, en dat ging niet altijd zonder ongemak, zonder wat tegendrang, of zonder angst voor het onbekende.  

Daarnaast of liever gelijktijdig met het tollen rond de wereld ben ik ook blijven studeren. Niet in een structureel academisch midden, maar gewoon door een blijvend en gericht onderzoeken van verschillende thema`s via studieboeken, leraars en vrienden.  Of het nu gaat over creationisme, hermeneutiek, de rol van de vrouw, kerkgeschiedenis, het bestaan van God of het einde van de wereld, in elk van die gevallen heb ik heel veel opinies kunnen bestuderen.

Voor ik overga tot de specifieke thema`s, wil ik nog een voorbeeld geven dat deze ontdekkingstocht wat beter kenschetst.  Als ik op een wit bord een aantal punten zie, kan ik stellen dat er drie punten zijn en dat je daaruit een driehoek kunt maken.  Kijk ik van wat dichterbij, dan zie ik plotseling nog een extra punt, en gaat het niet meer om een driehoek maar om een vierkant.  Kijk ik nog wat dichter, dan zie ik plots dat twee of drie van die punten, waarvan ik dacht dat ze een enkel punt waren, eigenlijk een combinatie zijn van twee of drie mini-puntjes.  De hele vormgeving verandert opnieuw, en van eerst een relatief simpele driehoek, krijg ik uiteindelijk een erg complex aantal lijnen dat er heel anders uitziet dan dat eerste beeld. Zo werkt zowel onze ontdekkingstocht van een wereldbeeld, of geloofsbeeld, en zo werkt ook de wetenschap: je ontdekt meer en meer dingen die je binnen je visie moet zien te verwerken en met elkaar verbinden.  De theorie die al die puntjes op een ordentelijke manier met elkaar verbindt is plots niet meer zo simpel als in het begin.  En, nadat je ettelijke keren je wereldbeeld hebt moeten aanpassen, begin je te beseffen dat hoe meer je ontdekt, hoe meer je ook beseft dat er nog zo veel meer te ontdekken valt.  Wat als je niet louter op je eigen ogen vertrouwt, maar een microscoop erbij neemt... In plaats van een statisch wereldbeeld en een statisch geloof aan te hangen, weet je dat je best niet te hoog van je toren blaast - je bent wel op weg naar het een correcter geloofsbeeld, maar je weet dat je nog ver van je doel zit.